De soortenrijkdom van planten en dieren is er bijzonder groot, zo ook in De Alde Feanen. Zo komen er in De Alde Feanen zo'n 450 verschillende plantensoorten voor. Dat is meer dan de helft van alle in Fryslân voorkomende plantensoorten. 
Door de ligging en variatie is De Alde Feanen enorm belangrijk voor water-, moeras- en weidevogels. In het zomerhalfjaar broeden er veel vogels. Tot nu toe zijn er meer dan 100 soorten waargenomen. Het natte gebied is een onmisbare pleisterplaats voor tal van doortrekkers en wintergasten.
Kenmerkend voor De Alde Feanen zijn de wijde plassen en de intieme vaarten en doorgangen. Bijna alle wateren getuigen van de vroegere verveningsaktiviteiten; in sommige waterlopen is nog de situatie van voor de vervening te herkennen. In de open vaarten is de vroegere rijkdom aan waterplanten door watervervuiling nagenoeg verdwenen.Het gezicht van De Alde Feanen wordt voor een belangrijk deel bepaald door rietland. Het meeste wordt jaarlijks gemaaid.                                                                                                           Nationaal Park De Alde Feanen heeft de status van 'Nationaal Park in oprichting'. Het wordt daarmee het zestiende Nationaal Park in Nederland en tevens het laatste. Nationale parken in Nederland zijn de belangrijkste natuurgebieden die in de huidige staat blijven voortbestaan. Bij zo'n Nationaal Park hoort ook een bezoekerscentrum. De bezoekers kunnen hier alle informatie over het gebied vinden.